Çin Seddi’nin Tarihi
Çin Seddi tarihinin milattan önce 7.yy’a kadar uzandığı düşünülür. Çin Seddi’nin ilk temeline ait izler bu döneme rastlar. Ancak seddin asıl inşa edildiği dönem ise MÖ 3.yy’da sonlarıdır. Çin Seddi’nin temeli MÖ 403 ve MÖ 221 yılları arasında atılmış, kısmi duvarlarının inşası MÖ 403 ve MÖ 221 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Bu bölgede Savaşan Hanedanlıklar dönemini kapsayan MÖ 221 yılında Çin Krallıkları belirli uzunlukta duvarlar inşa etmiştir. Qin Hanedanlığı döneminde ise Çin Seddi organize olarak inşa edilmeye başlanmıştır. Kral Qin Shi Huang bölgede önceki krallıkların inşa ettiği duvarları birleştirerek sürekli hale getirmiştir. MÖ 3.yy ile 17.yy arasında bu duvarlar Çinliler tarafından uzatılarak en son Ming Hanedanlığı döneminde Çin Seddi tamamlanmıştır.
Bugün görülen Çin Seddi’nin büyük bir kısmı Ming Hanedanlığı döneminde inşa edilmiştir. Hanedanlık kuzey sınırlarını savunmak üzere seddin duvarlarını genişleterek onarmış ve yapının çökmesini engellemiştir. Ancak tarihin belirli dönemlerinde yapı onarılarak günümüze kadar ayakta kalmayı başarmıştır. Çin Seddi için en kapsamlı onarım çalışmaları Qing Hanedanlığı döneminde (1644 - 1912) gerçekleştirilmiştir. Ancak günümüze kadar Çin Seddi’nin belirli bölümleri yıkılarak harabeye dönmüştür. 20.yy’da ise Çin Seddi’nin yıkılan bölümleri onarılarak ve restore edilerek yapı dünyaca ünlü turistik ve tarihi bir merkez haline gelmiştir. Çin Seddi’nin zaman içerisinde kazandığı hüviyet ve etkileyici, özgün mimarisi nedeniyle de yapı 1987 yılında UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi’ne alınarak tescillenmiştir.
Çin Seddi’nin inşasına MÖ 221 yılında başlanmıştır. Yapımı ise yaklaşık MS 17.yy’da tamamlanmıştır. 20.yy’a kadar da çeşitli onarımlar geçmiştir. Dolayısıyla Çin Seddi’nin inşası en uzun süren yapılardan biri olduğu söylenebilir. Bu süreç içerisinde yapı pek çok akın ve savaşa ev sahipliği yapmıştır. Farklı uygarlıklar döneminde yapımı devam eden seddin mimarisinde çeşitli medeniyetlerden izler bulunur.
Çin Seddi Nerededir?
Dünyaca ünlü yapılardan biri olan Çin Seddi Uzak Doğu’da yer alır. Çin’in kuzeybatısında yer alan yapı, uzunluğu sebebiyle ülkenin farklı bölgelerini de kapsar. Seddin bir ucu Bohay Körfezi’ne uzanırken diğer ucu ise Laolongtou bölgesinde sonlanır. Çin’in kuzey sınırı boyunca uzanan duvar; ülkenin başkenti Pekin’in yanı sıra İç Moğolistan, Sincan Uygur ve Ningşia özerk Bölgeleri, Hıbey, Şansi, Tianjin, Şaansi, Gansu, Çinghay, Cilin, Heylongciang, Hınan, Şandong, Liaoning gibi kentlerden de geçer. Çin’deki Gobi Çölü’ne oldukça yakın konumda bulunan Çin Seddi uzunluğundan dolayı ülkenin farklı coğrafi bölgeleri, kent ve eyaletlerinde yayılış gösterir.Çin Seddi Ne Zaman Yapıldı?
Çin Seddi’ne ait kalıntılar incelendiğinde yapının ilk inşasına milattan önce başlanmıştır. Ancak akınlara karşı savunma amaçlı duvar yapımı devam ettiği için 17.yy’a kadar Çin Seddi’nin yapımı devam etmiştir. Yapı tamamlandıktan sonra ise belirli tarihi devirlerde hasar gördüğü için bakımı, onarımı yapılmıştır. Özellikle 20.yy’da önemli restorasyonlar yapılarak Çin Seddi 1957 yılında turizme kazandırılmıştır. 1987 yılında ise Çin Seddi kültürel ve tarihi önemi nedeniyle UNESCO tarafından tescillenmiştir. Çin Seddi inşası uzun zaman alan, farklı tarihi devirler ve uygarlıklar döneminde yapımı devam eden bir eser olma özelliğine sahiptir. Yapının inşasına MÖ 221 yılında başlanmış, 17.yy’da ise Çin Seddi tamamlanmıştır.Çin Seddi Neden Yapıldı?
Çin Seddi’nin yapılışı hakkında tarihsel kaynaklara göre pek çok farklı rivayet vardır. Çin Seddi’nin yapılış nedenleri ile ilgili birtakım rivayetler şu şekildedir:- Çin Seddi’nin yapılış amacı savaş akınlarına karşı ülkeyi korumaktır.
- Yapı ülkenin kuzey sınırını çizmek için inşa edilmiştir.
- Tarihsel dönemde kuzeyden gelen Moğol ve Türk akınlarını durdurmak için Çin Seddi’nin inşa edildiği belirtilir. Ancak farklı tarihi devirlerde Çin Seddi’nin duvarlarında meydana gelen yıkımlar akınları durdurmak için yapının yeterli olmadığını göstermiştir.
- Çin Seddi ülke içerisinde yaşayan beylikler veya krallıkların dışarıdan tek devlet gibi görünmesini sağlamak için inşa edilmiştir.
- Ülke içerisinde yaşayan vatandaşların başka devlet veya beyliklere göç etmesini engellemek için yapılmıştır.
- Bölgede yer alan beyliklerin uzun savaşlar sonunda esir düşen yöneticilerini burada sürgün ile cezalandırmak amaçlanmıştır.
Yapının inşa edilme nedenleri için tarihçiler tarafından ortaya atılan bu rivayetlerden genelgeçer olanı şüphesiz ülke sınırlarını akınlardan korumaktır. Farklı uygarlıklarda savunma amaçlı olarak kule, sur ve kaleler inşa edilmiştir. Böylece başka beylik veya devletlerden gelen saldırı ve akınların durdurulması amaçlanmıştır. Çin Seddi’nin en önemli özelliği ise muadillerine göre kilometrelerce uzanan duvarları sayesinde ülkenin kuzey sınırlarını güvence altına alması aynı zamanda dünyanın en uzun surlarına sahip olmasıdır.
Her ne kadar Çin Seddi günümüze kadar ayakta kalmayı başarsa da aslında yapının inşa edilme amacı sağlamlıktan ziyade kuzeyden gelen saldırıları yavaşlatmaktır. Yapı farklı tarihi devirlerde gerçekleştirilen akınlardan yıkılsa da zamanla onarılarak günümüzdeki halini almıştır.
Günümüzde Çin Seddi 6.270 km uzunluğa sahiptir. Surlar ve bentler de eklendiğinde Çin Seddi’nin toplam duvar uzunluğu 8.850 km’yi bulur. Seddin yüksekliği ise farklı bölümlerdeki zirve ve burçlara göre değişiklik gösterir. Çin Seddi’nin en yüksek zirvesi yaklaşık olarak 8 metredir. Ayrıca, yerine göre Çin Seddi’nin duvar yüksekliği 1 veya 2 metreye kadar düşer.
Çin Seddi’nin İnşasında Kullanılan Malzemeler
Yapının bazı bölümleri tarihsel dönemde inşa edilen orjinal duvarlar olmakla birlikte bir kısmı da onarım sırasında inşa edilmiştir. Çin Seddi’nin inşasında kullanılan ana malzeme taştır. Tarihsel dönemde taşın gerek ağırlığı gerekse birleştirme tekniklerinden dolayı bu kadar uzun bir yapıda kullanılması oldukça zordur. Bunun için Çin Seddi’nin önemli bir mühendislik başarısı olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Taş Çin Seddi’nin temelinde, ana duvarları ve burçlarında yaygın olarak kullanılmıştır. Ayrıca, tuğla da yapını surlarında kullanılan bir diğer malzemedir. Tuğla ve taşın örülmesi için de Çin Seddi’nde kireç harcı da kullanılmıştır. Ahşap ise gözetleme kulelerinde ve siperlerde kullanılan malzemeler arasındadır.